หลายคนเชื่อว่าการนำอาหารเข้าตู้เย็นคือวิธีที่ปลอดภัยที่สุดในการยืดอายุอาหาร แต่ในความเป็นจริง ตู้เย็นช่วยชะลอการเติบโตของเชื้อโรคได้เท่านั้น ไม่ได้หยุดการเจริญเติบโตของเชื้อทั้งหมดโดยสมบูรณ์ โดยเฉพาะอาหารที่มีโปรตีนสูงหรือมีความชื้นมาก
กรณีของคู่สามีภรรยาสูงวัยคู่หนึ่งที่มีอาการป่วยทางระบบทางเดินอาหารอย่างรุนแรงหลังรับประทานอาหารที่เก็บไว้หลายวันในตู้เย็น กลายเป็นประเด็นที่ถูกพูดถึงอย่างมาก แม้ภายนอกอาหารจะยังดูปกติ ไม่มีกลิ่นผิดปกติ แต่แพทย์อธิบายว่าจุลินทรีย์บางชนิดสามารถเพิ่มจำนวนได้แม้อยู่ในอุณหภูมิต่ำ
ผู้เชี่ยวชาญด้านความปลอดภัยอาหารระบุว่า อาหารปรุงสุกส่วนใหญ่ควรรับประทานภายใน 3-4 วันหลังเก็บในตู้เย็น หากเก็บนานกว่านั้น ความเสี่ยงในการปนเปื้อนจะเพิ่มขึ้น แม้ลักษณะภายนอกจะยังดูดีอยู่ก็ตาม
สิ่งสำคัญคือไม่ควรตัดสินความปลอดภัยของอาหารจากกลิ่น สี หรือรสชาติเท่านั้น เพราะเชื้อก่อโรคหลายชนิดไม่ทำให้อาหารเปลี่ยนแปลงอย่างเห็นได้ชัด
อาหารกลุ่มแรกคือ อาหารทะเลปรุงสุก เช่น ปลาหมึก กุ้ง ปู หรือปลา อาหารเหล่านี้มีความชื้นสูงและเสื่อมคุณภาพได้เร็ว ควรรับประทานภายใน 3-4 วันหลังแช่เย็น หากเก็บนานเกินไปอาจเกิดการสะสมของแบคทีเรียบางชนิดได้
อาหารกลุ่มที่สองคือ เนื้อสัตว์และเมนูที่มีโปรตีนสูง ไม่ว่าจะเป็นหมู ไก่ เนื้อวัว หรืออาหารประเภทผัด แกง และกับข้าวต่าง ๆ แม้อยู่ในตู้เย็นก็ยังมีโอกาสเกิดการเปลี่ยนแปลงทางจุลชีววิทยาได้เมื่อเก็บไว้นานเกินกำหนด
อาหารกลุ่มที่สามคือ อาหารเหลือจากมื้อก่อน ซึ่งหลายบ้านนิยมเก็บไว้รับประทานต่อในวันถัดไป หากไม่ได้แช่เย็นภายในเวลาที่เหมาะสม หรือเก็บไว้นานเกิน 3-4 วัน ความปลอดภัยจะลดลงอย่างมาก ผู้เชี่ยวชาญแนะนำให้แบ่งใส่ภาชนะตื้นและนำเข้าตู้เย็นภายใน 2 ชั่วโมงหลังปรุงอาหารเสร็จ
นอกจากนี้ ควรหลีกเลี่ยงการนำอาหารออกมาอุ่นซ้ำหลายครั้ง เพราะการเปลี่ยนแปลงอุณหภูมิซ้ำ ๆ สามารถเพิ่มความเสี่ยงต่อการปนเปื้อนได้
การดูแลอาหารในตู้เย็นอย่างถูกวิธีไม่ใช่เรื่องยาก เริ่มจากการตั้งอุณหภูมิตู้เย็นให้อยู่ที่ประมาณ 4 องศาเซลเซียสหรือต่ำกว่า ซึ่งเป็นระดับที่ช่วยชะลอการเติบโตของแบคทีเรียได้ดีที่สุด
ควรติดฉลากวันที่เก็บอาหารทุกครั้ง โดยเฉพาะอาหารที่ปรุงสุกแล้ว เพื่อให้ทราบว่าอาหารชิ้นนั้นถูกเก็บไว้นานเท่าใด และลดโอกาสลืมนำมารับประทาน
อีกหนึ่งข้อแนะนำที่สำคัญคือ หากไม่แน่ใจว่าอาหารยังปลอดภัยหรือไม่ ควรทิ้งทันที หลักการนี้ได้รับการยอมรับจากผู้เชี่ยวชาญด้านความปลอดภัยอาหารทั่วโลก เพราะการเสียดายอาหารอาจไม่คุ้มกับความเสี่ยงด้านสุขภาพที่ตามมา
แม้ตู้เย็นจะเป็นผู้ช่วยสำคัญในการเก็บรักษาอาหาร แต่ก็ไม่ใช่เครื่องมือที่ทำให้อาหารอยู่ได้นานอย่างไร้ขีดจำกัด การรู้จักระยะเวลาการเก็บรักษาที่เหมาะสม เลือกภาชนะที่สะอาด และตรวจสอบอาหารอย่างสม่ำเสมอ จะช่วยให้ทุกคนในครอบครัวรับประทานอาหารได้อย่างปลอดภัยมากขึ้น
