หลายคนเชื่อว่าภาวะหัวใจวายมักเกิดขึ้นแบบกะทันหันโดยไม่มีสัญญาณเตือน แต่ในความเป็นจริง งานศึกษาหลายชิ้นพบว่าผู้ป่วยจำนวนไม่น้อยมีอาการผิดปกติเกิดขึ้นล่วงหน้าเป็นสัปดาห์หรือแม้กระทั่งเป็นเดือน เพียงแต่คนส่วนใหญ่มักมองข้ามหรือคิดว่าเป็นอาการจากความเหนื่อยล้า อายุที่เพิ่มขึ้น หรือโรคทั่วไป
หนึ่งในสัญญาณที่พบได้บ่อยคือ อาการบวมที่เท้า ข้อเท้า หรือขา เมื่อหัวใจสูบฉีดเลือดได้ไม่เต็มประสิทธิภาพ เลือดและของเหลวอาจคั่งอยู่บริเวณส่วนล่างของร่างกาย ทำให้เกิดอาการบวมผิดปกติได้
นอกจากนี้ยังมีสัญญาณอื่น ๆ ที่ควรเฝ้าระวัง โดยเฉพาะหากเกิดขึ้นพร้อมกันหลายข้อ
1. เท้าและข้อเท้าบวมผิดปกติ
อาการบวมที่ไม่เกี่ยวข้องกับการเดินมากเกินไป การบาดเจ็บ หรือการนั่งนาน อาจเป็นสัญญาณว่าระบบไหลเวียนเลือดทำงานได้ไม่เต็มที่ ผู้ที่มีอาการบวมเรื้อรังควรปรึกษาแพทย์เพื่อหาสาเหตุที่แท้จริง
2. เหนื่อยง่ายกว่าปกติ
หากกิจกรรมที่เคยทำได้สบาย เช่น เดินขึ้นบันได ทำงานบ้าน หรือเดินระยะสั้น กลับทำให้รู้สึกเหนื่อยมากผิดปกติ อาจเป็นสัญญาณว่าหัวใจกำลังทำงานหนักขึ้น
3. หายใจไม่อิ่ม
ผู้ป่วยบางรายเริ่มมีอาการหอบเหนื่อยแม้ไม่ได้ออกแรงมาก หรือรู้สึกหายใจลำบากขณะนอนราบ อาการนี้ไม่ควรมองข้าม เพราะอาจเกี่ยวข้องกับการทำงานของหัวใจและปอด
4. เจ็บหรือแน่นหน้าอก
อาการแน่นหน้าอก คล้ายมีของหนักกดทับ หรือรู้สึกอึดอัดบริเวณกลางอก เป็นสัญญาณเตือนที่สำคัญที่สุดอย่างหนึ่ง โดยเฉพาะหากอาการลามไปยังไหล่ คอ หลัง หรือแขนซ้าย
5. ใจสั่นผิดปกติ
การเต้นของหัวใจที่เร็วเกินไป ช้าผิดปกติ หรือเต้นไม่สม่ำเสมอ อาจสะท้อนถึงปัญหาเกี่ยวกับระบบไฟฟ้าของหัวใจ ซึ่งควรได้รับการตรวจประเมิน
6. เวียนศีรษะ หน้ามืด
เมื่อหัวใจสูบฉีดเลือดไปเลี้ยงสมองได้ไม่เพียงพอ อาจทำให้เกิดอาการมึนงง เวียนศีรษะ หรือเป็นลมได้
7. นอนหลับไม่สนิทและอ่อนเพลียเรื้อรัง
บางคนมีอาการอ่อนแรงตลอดเวลา ตื่นมาแล้วไม่สดชื่น หรือรู้สึกหมดพลังแม้พักผ่อนเพียงพอ อาการเหล่านี้อาจเกี่ยวข้องกับการทำงานของหัวใจที่เริ่มลดลง
แม้ว่าอาการข้างต้นจะไม่ได้หมายความว่าทุกคนกำลังจะเกิดภาวะหัวใจวาย แต่หากพบหลายอาการร่วมกัน หรือมีประวัติโรคหัวใจ ความดันโลหิตสูง เบาหวาน ไขมันในเลือดสูง หรือสูบบุหรี่ ควรเข้ารับการตรวจสุขภาพโดยเร็ว เพื่อประเมินความเสี่ยงอย่างละเอียด
ผู้เชี่ยวชาญด้านหัวใจย้ำว่า การสังเกตสัญญาณเตือนตั้งแต่ระยะเริ่มต้นสามารถช่วยลดความเสี่ยงของภาวะร้ายแรงได้อย่างมาก การควบคุมอาหาร ออกกำลังกายสม่ำเสมอ นอนหลับให้เพียงพอ และตรวจสุขภาพประจำปี ล้วนเป็นปัจจัยสำคัญที่ช่วยดูแลหัวใจให้แข็งแรงในระยะยาว
หากคุณหรือคนใกล้ตัวเริ่มมีอาการเท้าบวม เหนื่อยง่าย หายใจไม่อิ่ม หรือแน่นหน้าอกบ่อยครั้ง อย่ารอให้อาการรุนแรงขึ้น เพราะบางครั้งร่างกายกำลังพยายามส่งสัญญาณเตือนก่อนเกิดเหตุการณ์สำคัญที่อาจเปลี่ยนชีวิตได้ในพริบตาเดียว
